Кулун тутар 13 күнүгэр  П.С.Егоров аатынан Акана орто оскуолатыгар Арассыыйаҕа Норуот сомоҕолоһуутун, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Култуура, Ньурба оройуонугар успуорт, Акана нэһилиэгэр Аҕа сылларын үөрүүлээх аһыллыыта, Василий Николаевич Николаев-Куххата Баһылай төрөөбүтэ 100 сылыгар аналлаах Марха түбэтин оскуолаларын үөрэнээччилэригэр «Куххата ааҕыылара» научнай-практическай кэмпириэнсийэ буолла. 

Тэрээһин үөрүүлээх аһыллыытыгар «Акана нэһилиэгэ» ТСТ дьаһалтатын баһылыгын солбуйааччы Васильева С.В. кэлбит бар дьоҥҥо   эҕэрдэ тылын эттэ, В.Н.Николаев-Куххата Баһылай уола Н.В.Николаев аҕатын айар үлэтин, олоҕун туһунан  сырдатта. Куххата Баһылайга аналлаах «Үтүө киһи аата үйэлэргэ умнуллубат» диэн кинигэлэрин, наҕараадаларын, рукопистарын, туттубут малларын быыстапката тэрилиннэ.

Кэмпириэнсийэҕэ 3 сиэксийэнэн 14 оҕо кытынна.

1 сиэксийэ — 5-9 кылаас үөрэнээччилэригэр  «В. Н. Николаев-Куххата Баһылай олоҕо, айар үлэтэ»,

2 сиэксийэ — 5-9 кылаас үөрэнээччилэригэр «Мин нэһилиэгим кыраайы үөрэтээччитэ»,

3 сиэксийэ — алын сүһүөх оҕолоругар «Мин төрүччүм», «Мин аймахтарбар биллиилээх киһи».

Бастакы сиэксийэ түмүгэ:

I үрдэл — Федоров Толя, 9 кылаас, Акана

II үрдэл — Афанасьев Айгылаан, 7 кылаас, Акана

III үрдэл — Николаев Семен, 7 кылаас, Акана

Иккис сиэксийэ:

I үрдэл — Семенов Арылхан, 9 кылаас, Хаӈалас

II үрдэл — Иванов Харысхан, 4 кылаас, Киирэп

Үһүс сиэксийэ түмүгэ:

I үрдэл — Григорьева Аделина, 4 кылаас, Маар.

II үрдэли — Иванова Алина, 2 кылаас, Киирэп.

III үрдэли — Семенов Дьулус, 3 кылаас, Акана.

Кэмпириэнсийэ түмүгүнэн, кылаан кыайыылаах үрдүк аатын, «Бастыҥ дакылааччыт» диэн анал ааты Акана оскуолатын 8 кылааһын үөрэнээччитэ Николаев Ньургун  ылан, Куххата Баһылай улахан хос сиэнин Ноев Г. В. туруорбут анал бирииһинэн 5000 солк. наҕараадаланна. 

Ону таһынан, Е. Д. Егорова-Уордьаннаах Дьэлиэнэ сиэннэригэр Айыына, Эрчим Неустроевтарга, Куххата Баһылай бииргэ төрөөбүт быраатын И. Н. Иванов хос сиэнигэр, Маар 4 кылааһын үөрэнээччитигэр Дамир Албутовка анал харчынан бириистэри туттарда. Бары кыайыылаахтарга Куххата Баһылай оҕолоро, сиэннэрэ туруорбут харчынан бириистэрэ, анал статуэткалар, Добун суруктар, кыайыылаахтары бэлэмнээбит салайааччыларга Махтал суруктар, «Акана дьоһун дьоно» диэн Куххата Баһылай кинигэлэрэ туттарылыннылар.

Тэрээһин биир кэрэ түгэнинэн Н.В.Николаев- Куххата Баһылай улахан хос сиэнэ  Анал байыаннай дьайыы кыттыылааҕа Гарий Васильевич Ноев үөрэнээччилэри кытта көрсүһүүтэ буолла. Гарий Васильевич оҕолор интэриэһиргээбит ыйытыыларыгар эппиэттээтэ.

Бары кыттыбыт оҕолорго, салайааччыларга, эспиэрдээбит, тэрийсибит дьоммутугар барҕа махталбытын тиэрдэбит!