Кулун тутар 25 к. дойду үрдүнэн бэлиэтэнэр Култуура үлэһиттэрин күнүн уонна «Айар» кинигэ кыһатын 100 сылын чэрчитинэн, улууспутугар киэҥ хабааннаах Култуура күннэрэ ыытылла тураллар.
«Айар» кинигэ кыһатын салайааччыта, Хатыыттан төрүттээх биир дойдулаахпыт Август Егоров, кини солбуйааччыта Валерий Луковцев, СӨ үтүөлээх суруналыыһа, суруйааччы Борис Павлов, тылбаасчыт уонна суруйааччы Нина Дьячковская, пед. наука кандидата, АГУИККИ кафедратын доцена Евдокия Сергина уо.д.а. кэлэн кыттыылара тэрээһин суолтатын үрдэттэ. Кулун тутар 25 к. сарсыардатыгар кинилэр улуустааҕы култуура уонна ыччат бэлиитикэтин департаменын салайааччыта Розалия Тихонова арыаллааһынынан Чаппанда оскуола-саадыгар сырыттылар, оскуола, нэһилиэк баай историятыттан элбэҕи иһиттилэр-биллилэр.
Салгыы М.С.Семенов аатынан «Дьоҕур» норуот айымньытын дьиэтигэр нэһилиэк олохтоохторо, оскуола үөрэнээччилэрэ кыттыылаах иһирэх көрсүһүү ыытылынна. Кэпсэтиини нэһилиэк баһылыга Краснослав Бухолов уонна Розалия Тихонова киирии тылынан астылар.
Август Егоров «Айар» кинигэ кыһатын сүрүн сыала ийэ тылы, төрүт култуураны, сахалыы өйү-санааны харыстааһын, үйэтитии буоларын, манна саамай табыгастаах ньыманан кинигэни ааҕыы буоларын, ааҕар киһи тыла-өһө сайдарын, сахалыы кинигэни, бэчээти элбэх ааҕар дьон баар буоллаҕына ийэ тыл балаһыанньата бигэ туруктаах буоларын бэлиэтээтэ. Аахпат буолуу инники кэскилгэ олус охсуулааҕын, билиҥҥи оҕону суотабай төлөпүөн «иитэрин», ол түмүгэр оҕо төрөөбүт тылыттан тэйэрин эттэ. Төрөөбүт тыл туттуллар эйгэтин кэҥэтэн, «Айар» кинигэ кыһата сахалыы суругу-бичиги, оһуору таҥаска таһаарар буолбутун иһитиннэрдэ. Ньурба улууһун кытта биир ситимнээхтик үлэлииллэрин, элбэх кинигэни, ааптардары таһаарбыттарын, өссө да элбэх былааннаахтарын кэпсээтэ.
Арассыыйаҕа 26 национальнай эрэгийиэн баарыттан, 2025 с. түмүгүнэн «Айар» кинигэ кыһата таһаарар кинигэтин ахсаанынан 3 иһигэр киирдэ. Дойду эрэгийиэннэриттэн бастакынан «Айар» кинигэ кыһата «ЛитАЙАР» мобильнай сыһыарыыны таһаарда, манна 600 тахса электроннай, аудио кинигэ баар, ол иһигэр 200-тэн тахсата босхо. Барытын ааҕарга суруйтарыы төлөбүрдээх: ыйга — 349 солк.
Борис Павлов айар үлэтиттэн билиһиннэрдэ, быйыл төрөөбүтэ 90 сылын туолар биир дойдулаахпыт, былыргыны үөрэтиигэ сүҥкэн өҥөлөөх археолог И.В.Константинов урут тахсыбыт кинигэлэрин уонна кини туһунан ахтыылары түмэн кинигэ таһаараргыт буоллар диэн баҕа санаатын эттэ.
Валерий Луковцев Ньурба улууһун култууратын салаата саҥа хамсааһыннары таһааран, өрөспүүбүлүкэ таһымнаах элбэх тэрээһиннэри тэрийэн инники күөҥҥэ иһэр иһэр улуус буоларын тоһоҕолоото, култуура департаменын салалтата Ксенофонт Уткин, Иван Танхаров курдук култуура биллиилээх диэйэтэллэрин уопуттарын туһанан уонна байытан үлэлиирин, итини улуус дьоно-сэргэтэ өйүүр буолан маннык ситиһиилэнэллэрин бэлиэтээтэ. Бүтүн Арассыыйатааҕы «Сыл кинигэтэ» куонкуруска «Айар» кинигэ кыһата 5 төгүл ситиһиилэнэн, саха кинигэтэ урут хаһан да тахсыбатах кирбиитигэр тиийбитин эттэ.
Салгыы Евдокия Сергина уонна Нина Дьячковская иһитиннэриилэрэ истилиннэ. Август Егоров улуустарга сырыытын кэмигэр үгэс курдук бастыҥ ааҕааччылары бэлиэтиир үгэстээхтэрин этэн туран, бастыҥнарга туоһу суруктары туттарда: «Бастыҥ ааҕар дьиэ кэргэн» — Светлана Афанасьевна уонна Артем Варфоломеевич, кыыстара Сандаара, сиэннэрэ Витя Павловтар, «Бастыҥ ааҕар оҕо» — Иванова Виолетта, «Бастыҥ ааҕааччы» — Петр Павлович Андреев.
Кэпсэтиигэ кыттан Краснослав Бухолов төрөппүттэргэ, аҕам саастаах дьоҥҥо улахан эппиэтинэс турарын, тылбыт сүппэтигэр оҕолору иитиигэ улахан суолтаны уурар наадатын бэлиэтээтэ. Татьяна Сидорова быйыл биллиилээх кыраайы үөрэтээччи, фольклорист Н.Т.Степанов төрөөбүтэ 105 сыла туоларынан кини сиэнэ альбом бэчээттэтэн эрэрин, Н.Т.Степанов үлэлэрин иккистээн бээчэттэтэн таһаарар туһунан баҕа санаатын тиэртэ.
Ыалдьыттар көрсүһүүгэ элбэх оҕо кэлэн кыттыбытын, маннык дьоһун тиэмэлээх кэпсэтиини болҕомтолоохтук истэ олороллорун астынан туран бэлиэтээтилэр. Тыл туһунан кэпсэтии оҕолорбутун долгутар буоллаҕына, ол аата кэскилбит үчүгэй диэн түмүк оҥоруохха сөп.
Көрсүһүү кэмигэр «Айар» кинигэ кыһатын атыы-эргиэн быыстапката ыытылынна, дьон саҥа тахсыбыт кинигэлэри, бэлэхтэри уонна сувенирдары кэрэхсээн көрдүлэр, сөбүлээбит кинигэлэрин атыыластылар. Олохтоох бибилэтиэкэҕэ кинигэ бэлэхтэр туттарылыннылар.
Ньурбатааҕы кииннэммит бибилэтиэкэ ситимэ.
