Аӄа дойдуну кѳмүскүүр сэрии II-с группалаах инвалида Андреев Василий Саввич 1917 сыллаахха Хатыы нэһилиэгэр дьадаҥы кэргэҥҥэ тѳрѳѳбүтэ. 1936 сыллаахха атырдьах ыйыгар колхозка кииртин кэннэ, 1938 сыл тохсунньутуттан хонуу биригэдьииринэн быыбардаабыттара.
Онно 4-с сылын үлэлии сырыттаӄына 1941 сыл атырдьах ыйын 28 күнүгэр, Кыһыл Армия кэккэтигэр ыраах Хатыыттан 18 киһи ыҥырыллан Ньурбаӄа киирбиттэрэ. 1941 сыл балаӄан ыйын 1 күнүгэр Ньурба биэрэгиттэн «Диктатор» борохуотунан усталлар. 1941 сыллаахха, балаӄан ыйын бүтүүтэ Забайкальскай байыаннай уокурукка II-с Читаӄа үѳрэтэр полкаӄа Ньурбаттан элбэх буолан түбэһэллэр.
«Миигин 3 күн үѳрэтэн баран станковай пулеметнай ротаӄа соӄотохтуу арааран ылтара. Бу ротаӄа 10 башкир уолаттара бааллара. Биһиги тылбыт башкир тылын кытта 40% сѳп түбэһэр быһыылааӄа, онон кэпсэтэн аралдьыйар этибит. Манна 40 хонукка үѳрэтэн баран урукку ротабар тѳттѳрү аӄалбыттара, станковай пулеметчик курсун бүтэрдэ диэн. Кэлээппин кытта табаарыстарбын: Пушкову, Дмитриев А. Г., Духовы, Макаровы, Долбосовы сэриигэ ыыппыттара», — диэн ахтара Василий Саввич.
Ол курдук биир ый строевой үѳрэххэ үѳрэнэн баран ахсынньы ый бүтүүтэ сэриигэ ыыппыттара. 1942 сыллаахха тохсунньу ый 20-гэр хотугулуу арӄаа фроҥҥа сэриигэ киирэллэр.
Маҥнай Калинискай, онтон Смоленскай уобаласка киирсэллэр. Духвин куорат туһаайыыта этэ. Өстѳѳӄү арӄаа диэки үүрэн испиттэрэ.
Олунньу ый 2 күнүгэр Василий Саввич хаҥас атаӄын кѳп этигэр оскуолка түспүтэ, уҥуоӄа алдьамматах этэ. Хата, атаӄа сотору оспута. Наровичи диэн куоракка эмтэнэн баран, снайпердар курстарыгар үѳрэнэ сырыттаӄына аны Волховскай фроҥҥа ыыталлар. Ыам ыйын 10 күнүгэр 1942 сыллаахха 75 саллаат этилэр. Оруобуна 5 сууккаӄа оборонаӄа тураллар. Иккис ударнай армия ханнык да дивизиятын билбэттэр. Подвесной Бор диэн дэриэбинэ быһылааӄа. Биир батальон, эбэтэр 500-чэ киһини эбии аӄалбыттара. Ол күн, сарсыарда, кимэн киирии саӄаламмыта. Станковай пулемет, автомат, пушка, танка, миномет диэн суоӄа. Өстѳѳх самолетунан күнү супту буомбалаабыта, минометунан, пушканан харыыта суох ытыалаабыта. Ол да иһин биһиэннэрэ ѳстѳѳӄү метр да сири сыӄарыппатахтара. Ити күн киэһэ, күн киириитэ, кини хаҥас илиитигэр оскуолка түһэн бааһыран, Волхов ѳрүс уҥуор киирбит сиринэн тѳттѳрү тахсан истэӄинэ, артиллерийскай полка сэриигэ киирэн иһэрэ. Ѳрүһү туоруур долгучуок маһынан оҥоһуллубут муостаны бѳӄѳргѳппүт этилэр. Урут, тахсарыгар, сатыы киһини нэһиилэ уйара уонна муоста икки ѳттүттэн хайаттан ѳстѳѳхтѳр пулеметунан ытар этилэр, тѳннѳргѳ олору ыраах уурбуттар быһылааӄа.
Онтон немецтэр ол плацдармы бэс ыйыгар эмиэ тѳттѳрү былдьаабыт этилэр. Василий Саввич эмиэ Варовичи куоракка кыһын эмтэммит 927 №-дээх госпитальга иккиһин кэлэн эмтэнэн баран 1942 сыллаахха от ыйыгар Синявинскай фроҥҥа 19 дивизия 61 стрелковай полкатыгар, сэрииттэн олох чугас, ойуур иһигэр үѳрэнэр.
1942 сыл атырдьах ыйын 27 күнүгэр кимэн киирии буолар. Ѳстѳѳх маҥнайгы оборонатын алдьатан биир дэриэбинэни ылсыһар. Ити бириэмэӄэ аны хаҥас атаӄын буулдьа тосту түспүт. Онон Вологодскай уобаласка госпитальга эмтэнэр. Ити сэриигэ Крымы 1942 сыллаахха былдьаабыт аатырбыт немецкэй фельдмаршал Манштейн армиятыгар биһиэннэрэ ѳйдѳппѳккѳ саба түһэн Ленинград куоракка кини армиятын саба түһүүтэ тохтотуллубут этэ.
1943 сыл тохсунньу ый 12 күнүгэр Ленинград куорат блокадатыгар 67 армия 63 гвардейскай дивизия 270 стрелковай полкатын састаабыгар сэриигэ киирсиһэр. 1943 сыл тохсунньу 18-19 түүнүгэр Волховскай фронт 11-с ударнай армия 63 дивизия 190 стрелковай полкатын кытта холбоспуттара. Онон Ленинград куорат блокадата үлтү охсуллан «Улахан сири» кытта тимир суолунан сылдьыһар буолта. Ити сэриигэ хорсун саллаакка наӄараадаӄа түһэрдибит диэбиттэр. Кинилэр роталарыттан 2 киһиэхэ эрэ. Ону бара кини 1943 сыллаахха олунньу ый 18 күнүгэр Мишкино диэн дэриэбинэ анныгар очоӄоһун икки сиринэн быстаран Вологда, Киров куораттарга госпитальга эмтэнэн баран атын сиргэ, атын чааска барарга күһэллэр. Онон билиҥҥэ дылы наӄараадатын ылбакка сылдьар.
1943 сыл балаӄан ыйын 1 күнүгэр Гроховскай лааӄырга 21 отдельнай истребительнай противотанковай артиллерийскай бригада 215 полкатыгар связиһынан ылаллар. 1943 сыллаахха 1-гы күнүгэр 4-с Украинскай фроҥҥа 51 армия састаабыгар Украина соӄуруу ѳттүн уонна Запорожьеӄа баар немец плацдармын былдьыыллар. 1943 сыл ахсынньы ый 20 күнүттэн Хара муора, ол эбэтэр Крымҥа киирбит Джанкой уонна Симферополь куораттары ылыыга кыттыһар. Ол иһин кинилэр полкаларыгар Кыһыл Знамялаах Симферопольскай диэн ааты биэрэллэр. Сапун Гораны, Сахарнай Голованы, Севастополь куораты штурмалааһыҥҥа кыттыыны ылар. 1944 сыл ыам ыйын 12 күнүгэр Крым бүтүннүүтэ босхоломмута. Онтон Джанкой куораты ылыыга «За боевые заслуги» диэн медалы ылар. Украинаӄа буоллаӄына саҥа формировкаӄа тахсыбыттара. Полкалара кыра аҥара эрэ ордубута.
1944 сыл балаӄан ыйытар 3-с Белорусскай фроҥҥа Литваӄа сэриинэн киирэллэр. Юра диэн станцияттан сэриилэһэн баран уонна ол туһаайытынан Илиҥҥи Пруссияӄа тиийэллэр уонна Арӄаа бараллар. 1944 сыл ахсынньы ыйыгар эмиэ госпитальга түбэһэн эмтэнэр, онон ити чааһыттан араӄан хаалар. Ону хойукка диэри хомойор буолара. Фронтовой доӄоро Данилов А. Д. ол туһунан ахтан аһарбыттаах.
1945 сыл олунньуга 9-с запасной полкаӄа түбэспитэ. Кулун тутар 3 күнүгэр 2 Гвардейскай армияӄа 74 Севастопольскай Кыһыл Знамялаах полкаӄа связиһынан ылаллар. Ити полкаӄа Аӄа дойду сэриитин II степеннээх орденынан наӄараадаланар.
1945 сыллаахха ыам ыйын 9 күнүгэр Кёнигсберг куорат таһыгар Кыайыы күнүн үѳрүүтүн бырааһынныктаһар. Yѳpүү-кѳтүү үлүскэнин онно билэн хараӄыттан уу-хаар кэлбитин билбэккэ хаалбыта.
Оттон 1945 сыл балаӄан ыйын 3 күнүттэн Польша Народнай Республикатыгар 825 полк связиһынан сулууспалыыр. 1946 сыл ыам ыйын 24 күнүгэр эрэ дьэ демобилизацияланан тѳрѳѳбүт дойдутугар эргиллэн кэлэр. Дойду барахсан ахтылӄанын онно билээхтиир. Аӄа дойду сэриитин устатыгар 2-тэ ыараханнык, 2-тэ чэпчэкитик араанньы буолар.
Аӄа дойду сэриитин 1-кы уонна 2-с степеннээх орденнарынан, «За боевые заслуги», «За взятие Кенигсберга», «За оборону Ленинграда» диэн бойобуой медалларынан, элбэх юбилейнай медалларынан наӄараадаламмыта.
Из брошюры: Улуу кыайыыны уруйдуубут / Уйбаан Ороһуунускай. – Ньурба : Полиграфия Дорӄоон, 2005. – С. 14-16.
