Малдьаҕар нэһилиэгин «Уруйдан, үрүҥ тунах ыһыах!» чэрчитинэн Ыстапаан Баһылайап аатынан совхоз Малдьаҕардааҕы отделениятын сылгыны иитиигэ Маастара, сылгы, сүөһү биригэдьииринэн ситиһиилээхтик үлэлээбит, сатабыллаах салайааччы, тэрийээччи Васильев Прокопий Гаврильевич — Тойон Бооккой төрөөбүтэ 100 сылыгар анаан «Тыа сирэ-олох уйгута» диэн ааттаах саха омук төрүт дьарыгын илдьэ сылдьар тыа дьахталларын сатабылларыгар күрэх буолла.
Прокопий Васильев 14 сааһыттан улахан дьону кытта колхоз үлэтигэр үлэлээн саҕалаабыта. 21 сааһыттан сылгыһыттаабыта, сотору кэминэн биригэдьиир буолбута. Үрдүк көрдөрүүнү ылары ситиһэн Алта сыл субуруччу кулунунан бириэмийэлэммитэ. 1956 сыллаахха Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Бочуотунай грамотатынан наҕараадаламмыта. Үлэлиирин тухары сылгы боруодатын тупсарыыга элбэх үлэни оҥороро. Сүүрүк аттары баайыы, кыһыҥҥы, сайыҥҥы ат сүүрдүүтүгэр кыттара. Сылгы быыстапкатыгар кыттан бастакы миэстэни ылара. Холкуос бөдөҥсүйбүтүн кэннэ саҥа тэриллибит эт биригээдэтин биригэдьииринэн анаммыта. Кини салалтатынан биригээдэ совхоз үлэҕэ күрэстэһиитигэр элбэхтик кыайыылааҕынан тахсыбыта. 1952 сыллаахха 3 сыллаах артыал зоотехническэй курсугар үөрэнэн, “Тыа хаһаайыстыбатын иккис разрядтаах маастара” аатын ылбыта. Кураан сылларга ферма ыраах сирдэринэн Кутаҕа, Мохулуга, Хадьааҕа, Хаалыҥҥа, бэл Эҥээрдэккэ тиийэ оттоон, онно сүөһү хотоннорун тутан үлэлииллэрэ. Ыарахан усулуобуйалаах үлэҕэ, ас-таҥас тиийбэт кэмигэр Прокопий Гаврильевич майгыта, дьоҥҥо сыһыана үчүгэй буолан дьону үлэлэтэн, үлэтин таба былаанныырыттан сүөһү өлүүтэ олох тахсыбат этэ диэн ахталлар. Нэһилиэгин дьоно кинини олохтоох Сэбиэккэ депутатынан хаста да талбыттара. Кинини ытыктаан норуокка — Тойон Бооккой диэн ааттыыллара.
Кини үтүө аатын үйэтитэр уонна сүөһүлээх-астаах тыа дьахталларын өрө тутар, сырдатар сыалтан оҕолоро, сиэннэрэ, аймахтара “Тыа сирэ – олох уйгута” күрэҕин бириис олохтоон тэрийэн ыыттыбыт. Кыттааччылар биэс түһүмэххэ Саха ыалын ийэтин маанылаах астарын быырпаҕы, саламааты, алаадьыны астаан аҕалбыттарын амсаттылар, сүөһүнү баайар быаны өрөн, туомтуу баайдылар, бириэмэҕэ сэппэрээтэл ыһан хомуйдулар, биэстии собону хатырыктаан үөстээтилэр уонна сылгыга, сүөһүгэ сыһыаннаах таабырыннары таайдылар, өс хоһооннору ситэрдилэр, араас ыйытыыларга хоруйдаатылар.
Кыттааччылар бары араа-бараа тэҥ соҕустук кииристилэр. Ол да буоллар, күрэх аата күрэх, ханнык эрэ түһүмэххэ ким эрэ бастыыр, ким эрэ арыый кыраннан хаалар. Ол курдук, уопсай түмүккэ маннык анал ааттар уонна бириистэр ананнылар: күрэх муҥутуур кыайыылааҕар «Сайылык хотун» үрдүк аат Филиппова Оксана Николаевнаҕа ананна уонна Васильев П.Г. оҕолоро, сиэннэрэ туруорбут 20 000 солк. наҕараадаланна. Бу бирииһи бииргэ төрөөбүт кыра балта 85 саастаах агроном идэлээх, Бүлүү Халбаакытыгар өр сылларга үүт биригэдьииринэн ситиһиилээхтик үлэлээбит Андреева Мария Гаврильевна туттарда. “Хоһуун Хотун” аатын ылбыт Ушканова Ольга Семеновнаҕа Прокопий Гаврильевич бииргэ төрөөбүт быраата, нэһилиэк бастакы тырахтарыыһа Егор Гаврильевич аатынан 15000 солк. сиэн быраата Андреев Николай Никонович туттарда. “Сандалы Хотун” аатын ылбыт Степанова Маргарита Софроновнаҕа Васильев П.Г. кыра быраата, нэһилиэк бастакы суоппара Петр Гаврильевич аатынан 10 000 солк. уола Гаврил Петрович Васильев туттарда. “Сайдам Хотун” аатын ылбыт Саввинова Ньургуйаана Александровнаҕа Васильев П.Г. бииргэ төрөөбүт балта, Ст.Васильев улахан совхозка комсомол секретэринэн үлэлээбит, кэлин Эдьигээҥҥэ олохсуйан олорбут Софронова Елена Гаврильевна аатынан оҕолоро туруорбут 5000 солк. сиэн балта Иванова Е.Н. туттарда.
Инникитин даҕаны, бу маннык сылгыны-сүөһүнү өрө тутар, үрүҥ илгэни дэлэтэр үлэһит Далбар Хотуттар үлэлэрин-хамнастарын сырдатар, чиэстиир сыалтан, күрэх ис хоһоонун ситэрэн, тупсаран, үтүө үгэскэ кубулутан салҕыахха сөп эбит диэн санааҕа кэллибит.
Бириис олохтообут бука бары аймахтарбытыгар, күрэҕи сыаналаабыт Ньурба оройуонун культураҕа департаменын үлэһиттэригэр, күрэх кыттааччыларыгар уонна чуолаан бу күрэҕи көҕүлээбит, бириискэ кыттыспыт эдьиийбэр, Тойон Бооккой ийэтин (эбэм) бииргэ төрөөбүт быраата тимир, көмүс, мас ууһа Степанов Николай Степанович – Эһэллэй тапталлаах сиэнигэр Филиппова Антонина Семеновнаҕа истиҥ махталбытын биллэрэбит.
Баҕарабыт чиргэл тиит мастыы ѳҕүллэн биэрбэт кытаанах доруобуйаны, саппаҕырбат сырдык санааны, бар дьон билиниитэ, дьон-сэргэ дириҥ махтала санааҕытын кынаттаатын, үрдүктэн үрдүккэ кѳтүтэ туруохтун. Айбыккыт-туппуккут үйэлэр усталарыгар салҕанан бара турдун, ѳссѳ ѳрѳйѳн-чѳрѳйѳн биэрэн, бу уустук олоххо, ѳйгѳ-сүрэххэ сырдыгы сыдьаайан, санаабыт санааҕыт, дьулуспут дьулуургут күүhүнэн, элбэҕи кэрэhэлии, чугас дьоҥҥутугар сүбэ-соргу биэрэн, үѳрүү-кѳтүү үктэллэнэн, дьол-соргу аргыстаныҥ диэн баҕа санаабыт бастыҥын аныыбыт!
