ОЛУННЬУ 6 КҮНҮГЭР НЬУРБА КУОРАТ Ф.Г. САФРОНОВ ААТЫНАН КИИН БИБИЛЭТИЭКЭТИН ААҔАР СААЛАТЫГАР ДЬОН СЭРГЭ КҮРГҮӨМҮНЭН МУҺУННА. МУСТУУ ТӨРҮӨТЭ: «УОТТААХ СЭРИИ УОРДААХ СЫЛЛАРА» КИНИГЭ БИҺИРЭМЭ.
«Тускул» ыччат түмсүүтэ, бары биир ситим буолан, эрдэттэн кэлэн Үөдэй таһааттарбыт кинигэлэрин, Диана Федорова «Үөдэй сирин үһүйээннэрэ-уруһуй күүһүнэн» уруһуйунан үлэлэрин, Үөдэй аҕа уустарынан төрүччүлэрин быыстапкаларын туруоран оҥорон кэбиспиттэрин таһынан, салҕыы саҥа кинигэлэр уонна олус суолталаах кинигэ кыбытыктарын (закладкатын) атыытыттан саҕалаан хоһоон уус ураннык ааҕыытынан, ырыа толоруутунан тэрээһин хаамыытын сэргэхситтилэр.
Саҕаланыытыгар Үөдэй ааспыт сылларга тахсыбыт 10 кинигэтин бэрт кылгастык билиһиннэрдилэр. «Уоттаах сэрии уордаах сыллара» хомуйан оҥорооччу Мария Пудовна Николаевна бу кинигэтин тула үлэтин умсугутуулаахтык кэпсээн саҕалаата.
Баһылык Мария Пудовна Николаева Үөдэй нэһилиэгин сатабыллаахтык салайарын таһынан Ньурба сирин күүстээх кыраайы үөрэтээччитэ, үйэтитээччитэ буолар. Кини архыыптарынан олус күүстээхтик үлэлээн дьиҥ кырдьыктаах дөкүмүөнүнэн бигэргэтиллибит кинигэлэри бэлэмнээн таһааран нэһилиэк, улуус, дойду историятын үйэтитэр. Кини 2025 сылга таһааттарбыт сүдү историческай суолталаах Ньурба оройуонун Үөдэй нэһилиэгин Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр тыылга Кыайыыны уһансыбыт сэбиэт, холкуос бэрэссэдээтэллэрин, үлэһиттэрин туһунан архыып докумуоннара уонна тыыл бэтэрээннэрин, сэрии сылын оҕолорун ахтыыларыттан таҥыллыбыт 424 сирэйдээх «УОТТААХ СЭРИИ УОРДААХ СЫЛЛАРА» кинигэтэ 70 ахсаанынан 2025 сыл бүтэһик ыйыгар Дьокуускай куорат «Алаас» кинигэ кыһатыгар бэчээттэнэн сыл бүтэһик күннэригэр дойдутун булбута. 11 олуктан турар кинигэ инники 6 (алта) олугар сэрии кэминээҕи холкуос үлэтин отчуота, бэрэссэдээтэллэртэн, биригэдьиирдэргэ, суотчуттарга тиийэ 25 киһи бэлиэтэммит буоллаҕына 7-8 (сэттис-ахсыс) саамай улахан олуктарга 96 киһи ахтыыта сурукка тиһиллэн киирэн Үөдэйдэр уоттаах сэрии уордаах сылларыгар олохторун тыыннаахтыы үйэлэргэ үйэтиттэ. Онтон кэлэр олуктарга билиҥҥи кэм олохтоохторо дойдубут туһугар анал байыаннай дьайыыларга кыттыыта, куар код нөҥүө үйэтитиигэ анаммыт тэрээһиннэрэ сырдатыллар. Бүтэһик 11 олук Мария Пудовна сыралаах, чахчы дьаныардаах үлэтин туоһута архыыптан көрдөөн, ирдэһэн булбут докумуоннара.
Биһирэмҥэ сэрии сылын оҕото, ытык кырдьаҕас Тихонова Варвара Давыдовна оҕо сааһын туһунан кэпсээнэ, Мария Пудовна уонна Убайаан оскуолатын учуутала Розалия Егоровна Егорова хоргуйан бурдук атаҕын хомуйан тутуллан хаайыыга ыытыллыбыт эбэлэрин, хоргуйууттан өлбүт аймахтарын туһунан ахтыылара олус долгутта. Ытык учуутал Ариша Семеновна Семенова төрүт Үөдэй олохтоохторо аҕата Семенов Семен Николаевич Ньукулай Түүкээнэп диэн аатынан хоһооннору айарын, ииппит аҕата Николаев Николай Николаевич олус бүгүрү хоһуун үлэһит туһунан, биир идэлээхпит, бибилэтиэкэ ситимин бэтэрээнэ Николаева Мария Николаевна аҕатын 1942-43 сс холкуос бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбит Гаврильев Николай Романович туһунан истиҥник аҕыннылар, дьоннорун үйэтитэр кинигэ тахсыбытыттан долгуйа үөрбүттэрин биллэрдилэр.
«…Олус киэҥ далааһыннаах үлэлээх,олоххо улахан көрүүлээх, элбэх билиилээх сатабыллаах салайаччы Мария Пудовна курдук киһи элбэҕэ буоллар…» диэн истиҥ баҕа санаатын үллэһиннэ киин бибилэтиэкэ ситимин улахан доҕоро, үлэбитин өрүү сэргиир-сэҥээрэр Саргылана Павловна Егомина.
Биир идэлээхпит, Үөдэй нэһилиэгин бибилэтиэкэрэ Наталья Вадимовна хомоҕой тылынан бэрт сатабыллаахтык салайан ыытта. Архыыптан көстүбүт матырыйааллары эрдэттэн истээччилэргэ тарҕатан дорҕоонноохтук аахтаран мустубут дьон «Уоттаах сэрии уордаах сыллара» кинигэ тахсыытын тыыннаах туоһулара буолан туой долгуйа олордубут.
КҮҮСТЭЭХ, ДЬАНЫАРДААХ ҮЛЭНИ КӨРСӨН, СЫЛААНЫ ДА ААХСЫБАККА ДЬОНУН- СЭРГЭТИН ҮЙЭТИТИИГЭ НЬУРБА ИСТОРИЯТЫГАР ӨССӨ БИИР ОЛУС СУОЛТАЛААХ ҮЛЭҤ ТҮМҮГЭ, КЫАЙЫЫ 80 ҮБҮЛҮӨЙДЭЭХ СЫЛЫГАР БЭЛЭМНЭЭН ТАҺААТТАРБЫТ КИНИГЭҔИН НОРУОККА ДЬОҺУН БЭЛЭХ ГЫНАН УУНАР КҮҤҤҮНЭН ЭҔЭРДЭ БАСТЫҤЫН ЭТЭБИТ МАРИЯ ПУДОВНА НИКОЛАЕВАҔА—ТУРУУ ҮЛЭҺИККЭ, САТАБЫЛЛААХ САЛАЙААЧЧЫГА, БАСТЫҤ КЫРААЙЫ ҮӨРЭТЭЭЧЧИГЭ, ТУЙГУН КИНИГЭ ХОМУЙАН ОҤОРООЧЧУГА! ЭҔЭРДЭ ҮӨДЭЙДЭРГЭ!Киин бибилэтиэкэ кыраайы үөрэтэр салаатын бибилэтиэкэрэ Маргарнита Ноева.
