Үлэ кэллэктииптэригэр устуоруйаны сырдатыы үлэтэ салгыы ыытыллар. Ол курдук, Саха Сирин уһулуччулаах общественнай, политическэй диэйэтэлэ, краевед-учуонай, суруйааччы, публицист, «Сахалар сойуустарын» салайааччыта, Саха Сиригэр земствоны киллэрии көҕүлээччитэ уонна тэрийээччитэ В.В.Никифоров — Күлүмнүүр төрөөбүтэ 160 сылыгар анаан «Оҕо уонна ыччат бибилэтиэкэтин» сэбиэдиссэйэ Ушканова Я.В. бүгүн бибилэтиэкэ үлэһиттэригэр иһитиннэрии оҥордо.
Бэриллибит матырыйаал кинигэлэргэ олоҕуран, «Күлүмнүүр уонна норуот бибилэтиэкэтэ» диэн ааттанна. Хаһан, хайдах Сахабыт сиригэр бастакы босхо норуот бибилэтиэкэтэ аһыллыбытын туһунан кэпсэннэ.
XIX-ХХ үйэлэр кирбиилэригэр саха интеллигенциятын биир бастыҥа Василий Никифоров оччотооҕу кэмҥэ сонун, ураты көрүүлэрдээх, сытыы-хотуу өйдөөх буолан, төрөөбүт норуотун дьонун үөрэххэ, култуураҕа сыһыарар, сирдиир биир бастыҥ идеята — босхо үлэлиир бибилэтиэкэ 1898 сыллаахха Дьокуускайга Благороднай собрание дьиэтигэр аһыллан үлэлээбитэ.
Бастаан аһылларыгар үбү-харчыны оччотооҕу үрдүк сололоохтор, кинилэр кэргэттэрэ, учууталлар уо.д.а. көмөлөөн хомуйбуттара. Фонданы оҥорууга бэрт элбэх бириэмэ барбыта. Ыраах Санкт-Петербург куораттан суруйтаран 800-тэн тахса кинигэлээх, 15 араас хаһыаттаах арыллыбыта. Бу бибилэтиэкэҕэ оҕолор да улахаттар да суруйтаран сөбүлээн сылдьаллара. Үгүс өттө нууччалар, сахалар, еврейдэр этилэрэ. Дьарыктарынан эмиэ араастара: чиновниктар, духовенство үлэһиттэрэ, куорат атыыһыттара, уустара, бааһынайдар уо.д.а.
Бибилэтиэкэҕэ Василий Никифоров тэрийээччи эрэ буолбатаҕа, кини эппиэтинэһигэр секретарь, казначей, уопсай бэрээдэги көрүү үлэтэ киирэрэ. Кини ааҕааччыларга анаммыт быраабылалары суруйара, каталогу тиһэрэ. Ааҕааччылары кытары туспа үлэлиир дьон бааллара. Бу бибилэтиэкэ уратыта, сонуна диэн — ааҕааччылары регистрациялаан баран, сыыйа кинилэр интэриэстэрин үөрэтии буолбута. Бу иннинэ Дьокуускайга публичнай бибилэтиэкэҕэ маннык бэлиэтэнии оҥоһуллубат этэ.
Онон Күлүмнүүр бибилэтиэкэтэ биир бастакынан дьон баҕатын учуоттаан кинигэни суруйтарара, ааҕаааччылар сөбүлээн сылдьалларын ситиһэргэ көмө буолара. Василий Никифоров норуотун туһугар туруорсубут, айбыт-туппут, киирсибит үтүөтүн ааҕан сиппэккин, кини курдук прогрессивнай өйдөөх-санаалаах киһи олорон ааһан Сахабыт сирэ оччоттон баччаҕа диэри сайдар-тупсар, инники кэскиллэнэр.
