МКУ "Нюрбинская МЦБС"

4964121

Режим работы: понедельник - пятница - 09.00-19.00, суббота - воскресенье - 10.00-17.00 с перерывом на обед 12.30-14.00.

К 80-летию г. Калининград

Виртуальная выставка

«Воины-якутяне в Восточно-Прусской операции (13 января-26 апреля 1945 г.)»

«Бойобуой үтүөлэрин иһин» мэтээл кавалера этэ

Биһиги нэһилиэкпитигэр олорбут сэрии, тыыл, үлэ бэтэрээнэ Антонов Семен Матвеевич 1899 (1906?) сыллаахха Омолдоон нэһилиэгэр дьадаҥы дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүтэ. 1969 сыллаахха биһиги оскуолабыт оҕолоро уонча сэрии, тыыл бэтэрээннэриттэн ахтыы хомуйан суруйбут тэтэрээттэрин миэхэ 90-с сылларга тиксэрбиттэрэ. Ол тэтэрээккэ бэрт кылгастык да буоллар Семен Матвеевичтан бэйэтиттэн ыйытан суруйбуттара эмиэ баар. Онно оҕолор маннык суруйбуттар: «Бииргэ төрөөбүт биэс бырааттыы этилэр. Ийэлэрэ Сэмэн олох кыра эрдэҕинэ өлбүтэ. Биэс тулаайах хаалбыт оҕолор аҕалара таһаҕас таһан ылбыт харчытынан аһаан олорбуттара. Уол улаатан баран «Куйбышев» аатынан холкуоска от охсооччунан киирбитэ. Кини ол сылдьан 1942 сыллаахха атырдьах ыйыгар фроҥҥа барбытa. Семен Матвеевич Ленинградка сэриилэһэ сылдьан атаҕар бааһырбыта. […]

Кенигсбер кириэппэһи ылыы

Муус устар 6-9 күннэригэр Аҕа дойду Улуу сэриитин биир биллэр — көстөр байыаннай операцията – Кенигсберг бөҕөргөтүнүүлээх кириэппэһин кимэн киирэн ылыы оҥоһуллубута. Бу операция улахан Илиҥҥи-Прусскай операция сорҕотунан буолбута. Вермахт салалтата Кенигсберг бөҕөргөтүнүүлэригэр улахан эрэмньитин уурара. Кырдьыга даҕаны, олус уустуктаан, ымпыктаан – чымпыктаан оҥоһуллубут кириэппэс этэ. Ол курдук кини 3 көмүскэл быыһыктааҕа. Бастакы быыһык куораты 7-8 км. ыраах сиринэн иилии ылан сытара. Иккис быыһык куорат кытыытыгар баара: бөҕөргөтүллүбүт доттар, дзоттар, баррикадалар, окуопалар о.д.а. Үhүc быыһык — куорат бэйэтин кириэппэһэ. Бу кириэппэһи 3-с Белорусскай фронт сэриилээн ылыахтааҕа. Онуоха фрону хамаандалыыр маршал Василевскай төһө кыалларынан аҕыйах сүтүктээх ылыахтаахпыт диэн сыал-сорук туруорбута. Ол […]

Аҕа дойду сэриитин фроннарыгар

Аӄа дойду сэриитэ буолбута иккис күнүгэр биһиги нэһилиэккэ тѳрѳѳбүт Алексеев Гаврил Григорьевич Ийэ дойдутун саа-саадах тутан кѳмүскүү барарга райвоенкоматтан кѳрдѳспүтэ. Эдэр уолаттар 12 буолан, 1941 сыл от ыйыгар армияӄа ыҥырыллыбыттара. Олортон икки эрэ уол тѳрѳѳбүт дойдутугар эргиллибитэ. Гаврил Григорьевич билигин Ньурба бѳһүѳлэгэр олорор, тѳрѳѳбүт нэһилиэгин оскуолатын кытта ыкса сибээстээх. Сэрии маҥнайгы сылыгар ыҥырыллыбыт буойуннар Иванов Герасим Николаевич, Андреев Игнатий Иванович, Алексеев Николай Степанович, Филиппов Макар Васильевич, Иванов Софрон Иванович, Гаврильев Осип Иванович, Куччутов Семен Филиппович, Иванов Артамон Семенович Москваны ѳстѳѳхтѳртѳн кѳмүскүүр кырыктаах кыргыһыыларга кыттыбытара. Иванов Г. Н. кэлин Украинаны, Белоруссияны босхолооһуҥҥа кыттыбыта, «Албан аат» III степеннээх уордьанынан наӄараадаламмыта. 1942 с, […]

Бастыҥ биригэдьиир, хорсун буойун

Таайым Семен Аввакумович Иудинов 1916 сыллаахха Дьиэрэҥнээхэ тѳрѳѳбүтэ. Сэрии саӄаланыан иннинэ 1930 сыллаахха Чаппанда түѳрт кылаастаах оскуолатын бүтэрбитэ. Онтон Куочай сэттэ кылаастаах оскуолатыгар бэһис кылааска интернакка олорон үѳрэнэн истэӄинэ, оскуола Ньурбаӄа кѳспүтэ. Онуоха эбии үѳрэнэригэр биир ынах уонна биир буут арыы кѳрдѳѳбүттэрин кыайан биэрбэккэ уурайбыта. Кэлин МТС-ка трактористар курстарыгар үѳрэнэн Чаппандаӄа сир оҥоруутугар ѳр сылларга үлэлээбитэ. Трактористар курстарын туйгунунан бүтэрэн тыа хаһаайыстыбатын комиссарыттан кѳстүүм уонна бачыыҥка бириэмийэ ылан турардаах. «Улуу Сыһыы», «Арӄаа Сахаарап», «Кыым» бааһыналарын оҥорсубута. Салгыы «Бѳкүнэй», «Ыт эттээх», «Маар Күѳл», «Бэрэ», «Уһунча» сирдэрин бааһына оҥортообута. Хонууга трактористыы сырыттаӄына Салтааны колхозка биригэдьиринэн туруораллар, онтон суоччуттуур. Олох ыараабыта, сүѳһү эмкар […]

Николаев Афанасий Васильевич (1920-1996) Уроженец Мархинского наслега. Призван 18 июня 1942 Нюрбинским РВК. Младший сержант, командир отделения, начальник рации при батарее. Участвовал в освобождении Украины, Польши, Восточной Пруссии, взятии Кенигсберга, Гдыни, Данцига, Штеттина, в прорыве обороны гитлеровцев под Одером. В 1944 г. ранен и контужен. Награжден орденом Отечественной войны II степени, медалями «За боевые заслуги», «За победу над Германией», «За взятие Кенигсберга». Имел 6 благодарностей от Верховного Главнокомандующего И.В. Сталина. «…Биирдэ олус аччыктаан, сайыҥҥы куйааска утатан бөҕө испиппит. Туун ыйдаҥа соҕус курдуга, арай иннибитигэр уу көстөн кылабычыйбыта, онно бары да олус үөрдубут этэ, утахпыт ханыар, испит хайдыар диэри уу иһиэхпит […]

Павлов Дмитрий Иванович (1923 — 1995сс.)

Дмитрий Иванович Павлов 1923 сыллаахха кулун тутар 15 күнүгэр дьадаҥы ыалга сэттис оҕонон төрөөбүт. Оҕолор ийэлээх аҕалара өлөн төгүрүк тулаайах хаалбыттар. Ол саҕана аҕата өлөрүгэр кыракый Митя баара-суоҕа үс саастааҕа, оттон ийэтэ кини сэттэлээҕэр өлбүт. Улахан убайдара Иван көрөн-истэн, харайан улаатыннартаабыт. Дмитрий 1942 сылга, оскуоланы бүтэрээт, баара-суоҕа 18 саастааҕар атырдьах ыйыгар сэриигэ барбыт. Мальтаҕа икки ый курдук үөрэтэн баран арҕааҥҥы фроҥҥа ыыппыттар. Онтон Сретенскэйдээҕи байыаннай пехотнай училищеҕа балтараа сыл үөрэнэн младшай лейтенант званиялах 30-ча уолаттары кытта Ленинградка тиийбиттэр. Дмитрий Иванович Ленинград фронун «Каракон» диэн ааттаах плацдарматыгар станковой пулемет взводун командирынан анаммыт. Кини сэриилэспит сирдэрэ: Финляндия, Эстония, Польша уонна Германия. Выборг […]

Николаев Лука Миронович

Аҕа дойду сэриититтэн эргиллибэтэх биир дойдулаахтарбыт туһунан кыра да сонуну булуу төһөлөөх үөрүүнү, ордук аймахтарыгар аҕаларын кыайан эппэккин. Лука Миронович Чуукаартан төрүттээх. Кини бойобуой суолун биир түгэнин туһунан Yөһээ Бүлүүгэ төрөөбүт, сэрииттэн эргиллэн кэлэн баран, Ленскэй куоракка олохсуйбут Георгий Гаврильевич Алексеев маннык ахтар: «Мин Волокаламскай куораты, Смоленскай уобалаһы босхолоспутум. Белоруссияҕа Минскэй куораты босхолооһуҥҥа, Илиҥҥи Пруссия кыраныыссатыгар сэриигэ кыттыбытым, үстэ бааһырбытым, биир кимэн киирии иннигэр Лука Николаевы көрсөн ааспытым, онно өлбүт буолуохтаах». Лука Николаев Белоруссияны босхолоспут, Илиҥҥи Пруссияны босхолуур суостаах сэрии активнай кыттыылааҕа эбит. Ити кыргыһыыга биһиги өттүбүтүттэн улахан сиэртибэ тахсыбытынан сибээстээн, быһа сэрэйэн Г. Алексеев Лука Мироновиһы өлбүтүнэн aaxтаҕа. Лука […]

Улуу Кыайыы 40 сыла

Тиһэх кыргыһыылар кыттыылаахтара Доҕордуу илиилэр ѳҥѳлѳрѳ. 1944 сыл бүтүүтүгэр Ийэ дойдуну бүтүннүүтүн фашистскай халабырдьыттартан босхолооһун кэнниттэн Кыһыл Армия бары норуоттара доӄордуу илиилэрин ууммуттара. «Истребительной противотанковай батарея орудинай нүѳмэрэ Д.В.Павлов 1944с. алтынньы 24 күнүгэр Венгрия сиригэр Надь-Калло оройуонугар буолбут кыргыһыыга хорсунун уонна тулуурдааӄын кѳрдѳрдѳ. Ѳстѳѳх хас да тѳгүл утары кимэн кииртэлиир уонна быыстала суох уотун анныгар гвардия рядовой Павлов орудие саахалламмытын бэрт түргэнник туоратта уонна фашистар үрдүлэригэр кута уотунан тибиирдэ. Ол түмүгэр ѳстѳѳх контратаката тохтотулунна». «Орудие наводчига Д.В.Павлов 1945 с. муус устар 2 күнүгэр Перенск диэн нэһилиэнньэлээх пуун иһин кыргыһыы бириэмэтигэр толору киһилээх автомашинаны, биир транспортеры уонна үс пулемет точкаларын үлтүрүттэ. […]

Уоттаах сэриигэ сылдьыспыта

Аӄа дойдуну кѳмүскүүр сэрии II-с группалаах инвалида Андреев Василий Саввич 1917 сыллаахха Хатыы нэһилиэгэр дьадаҥы кэргэҥҥэ тѳрѳѳбүтэ. 1936 сыллаахха атырдьах ыйыгар колхозка кииртин кэннэ, 1938 сыл тохсунньутуттан хонуу биригэдьииринэн быыбардаабыттара. Онно 4-с сылын үлэлии сырыттаӄына 1941 сыл атырдьах ыйын 28 күнүгэр, Кыһыл Армия кэккэтигэр ыраах Хатыыттан 18 киһи ыҥырыллан Ньурбаӄа киирбиттэрэ. 1941 сыл балаӄан ыйын 1 күнүгэр Ньурба биэрэгиттэн «Диктатор» борохуотунан усталлар. 1941 сыллаахха, балаӄан ыйын бүтүүтэ Забайкальскай байыаннай уокурукка II-с Читаӄа үѳрэтэр полкаӄа Ньурбаттан элбэх буолан түбэһэллэр. «Миигин 3 күн үѳрэтэн баран станковай пулеметнай ротаӄа соӄотохтуу арааран ылтара. Бу ротаӄа 10 башкир уолаттара бааллара. Биһиги тылбыт башкир тылын кытта […]

Ѳстѳѳх бэйэтин арҕаҕар

Бу ыстатыйабын бэйэм учууталбыттан саӄалыыбын. 1939 сыл. Бэһис кылааска история уруога. Уу чуумпу. Ып-ыраас хааннаах-сииннээх, имигэс хамсаныылаах эдэрчи киһи үѳрэтэр. Оӄолор бары кулгаахтара уһуоӄунан yhaaн кини тылын биири да энчирэппэккэ истэллэр. Учууталым Герасим Федорович, мин диэки наһаа эйэӄэстик кѳрѳн баран: «Дьардаан ѳрүс Дьарасулим куорат таһыгар…», — диэн кэпсии турарын билигин да умнубаппын. Ким барыта учууталлаах диэн сѳпкѳ этэллэр. Историк учуутал буоларбар бастакы кыымы кини сахпыт быһыылаах. Ол эрээри биһиги биир дойдулаахтарбыт туһунан син онтон-мантан тѳргѳспѳлѳѳтүм буолан баран, учууталым бойобуой олоӄун үчүгэйдик билэ иликпиттэн хомойобун. Г. Ф. Михайлов Марха сэттэ кылаастаах оскуолатын выпускнига. Бүлүү педучилищетын бүтэрэн баран, билиҥҥитинэн Күндээдэ уонна Марха […]

Учителя и учащиеся Нюрбинского района в годы Великой Отечественной войны

Могучую волну народного гнева вызвало известие о злодейском нападении фашистской Германии. На многотысячных митингах советские люди клялись отстоять свободу и независимость Родины. По призыву Коммунистической партии все народы СССР единодушно поднялись на защиту Социалистического Отечества. Лозунг «Все для фронта, все для Победы!» стал главным в жизни всего Советского народа на протяжении 4-х долгих военных лет. Учителя и школьники нашего района, как все учителя и школьники страны, имеют большую заслугу в борьбе за оказание помощи фронту и населению освобожденных городов и сел. Многие учителя на полях сраженья покрыли себя неувядаемой славой. Приведем несколько примеров. Ефрейтор Андрей Гаврильевич Дмитриев, гв. сержант Гаврил […]

Новости

Завершение очного модуля «Мастер управления в креативных индустриях»

Дорҕоонноохтук ааҕыы чемпионата

Пасха — светлый, добрый праздник

Хорулађа Аађыы марафона түмүктэннэ

Учителя и учащиеся Нюрбинского района в годы Великой Отечественной войны
Могучую волну народного гнева вызвало известие о злодейском нападении фашистской Германии. На многотысячных митингах советские люди клялись отстоять свободу и независимость Родины. По призыву...
Ѳстѳѳх бэйэтин арҕаҕар
Бу ыстатыйабын бэйэм учууталбыттан саӄалыыбын. 1939 сыл. Бэһис кылааска история уруога. Уу чуумпу. Ып-ыраас хааннаах-сииннээх, имигэс хамсаныылаах эдэрчи киһи үѳрэтэр. Оӄолор бары кулгаахтара уһуоӄунан...
Уоттаах сэриигэ сылдьыспыта
Аӄа дойдуну кѳмүскүүр сэрии II-с группалаах инвалида Андреев Василий Саввич 1917 сыллаахха Хатыы нэһилиэгэр дьадаҥы кэргэҥҥэ тѳрѳѳбүтэ. 1936 сыллаахха атырдьах ыйыгар колхозка кииртин кэннэ,...
Улуу Кыайыы 40 сыла
Тиһэх кыргыһыылар кыттыылаахтара Доҕордуу илиилэр ѳҥѳлѳрѳ. 1944 сыл бүтүүтүгэр Ийэ дойдуну бүтүннүүтүн фашистскай халабырдьыттартан босхолооһун кэнниттэн Кыһыл Армия бары норуоттара доӄордуу илиилэрин ууммуттара. «Истребительной противотанковай батарея орудинай...